Jerzy 'George' Makowski voor de voormalige bierbrouwerij Van Zon. Vanuit het raampje op de achtergrond zagen zijn ouders in 1944 de Engelsen komen. (Foto: Hein van Bakel)

‘Zolang ik het kan, blijf ik dit verhaal vertellen’

vrijdag 4 oktober 2019 - 10:27|

DEURNE – Jerzy ‘George’ Makowski keerde vorige week terug naar de plek waar zijn ouders tijdens de Tweede Wereldoorlog tijdelijk onderdak vonden. Aan de Lage Kerk in Deurne zette vader Tolo zijn verzetsactiviteiten voort, en raakte moeder Mary-Ann zwanger van hem. De Hagenaar met Poolse roots kwam met een boodschap, want: de bijdrage van het thuisland van zijn vader verdient meer, veel meer bekendheid.

Makowski reisde op uitnodiging van Peter van Kinderen naar Deurne af. De twee onderhouden namelijk al geruime tijd contact. Van Kinderen woont aan de Lage Kerk in de voormalige bierbrouwerij De Zon, pal tegenover waar eerst de boerderij van de Makowski’s stond. Althans, daar verbleven Tolo en Mary-Ann vanaf eind 1942 bijna twee jaar. Een soort onderduiken, omdat Tolo na een arrestatie en een verblijf in het Oranjehotel vanuit kamp Amersfoort wist te ontsnappen. Eerder had hij vanuit Katwijk Engeland proberen te bereiken, om zich daarna bij zijn landgenoten in Schotland te voegen. Maar die poging mislukte jammerlijk. Tolo was naast Pools militair ook diplomaat in Nederland.
Makowski krijgt de plek te zien waar voorheen de boerderij stond, die bij de opmars van de Engelsen in 1944 tot de grond toe afbrandde. Zijn ouders zagen dat door een raampje in de bierbrouwerij gebeuren. Ook Makowski was daarbij, zij het in de buik van zijn hoogzwangere moeder. Ondanks dat het oorlog was, waren zijn ouders erg te spreken over hun periode in Brabant. “Mijn moeder zei: ‘Ach ja, die oorlog had ook zijn charmante kanten.’ Hier in Deurne was het niet alleen maar kommer en kwel. Natuurlijk, ze moesten opletten, maar ze hebben ook veel leuke mensen leren kennen”, aldus Makowski. 

Gevoelige snaar
Hoewel een Poolse naam is Makowski volledig Nederlander. Al voelt hij zich in dit herdenkingsjaar – driekwart eeuw na de opmars van de geallieerden – ook steeds meer Pool. Op uitnodiging vertelt hij namelijk het verhaal van zijn vader, en de interesse daarin is nu des te groter. Zo hangt ook de jeugd regelmatig aan zijn lippen, al probeert hij zijn schoolbezoeken niet te langdradig te maken. Want Makowski praat zonder moeite honderduit. Over zijn pa, over diens tocht door Europa en over de bijdrage van de Polen in het algemeen. Vooral dat laatste raakt een gevoelige snaar. “De Amerikanen, Britten, Canadezen, dat is bekend. Maar de Polen …? Mensen weten het niet.” Zo stuurde hij onlangs nog een pittige mail naar de NOS, naar aanleiding van een item over Operatie Market Garden. De Polen kwamen daarin maar zeer summier aan bod en dat stoort hem zichtbaar. Dat een divisie parachutisten niet naar het eigen Warschau kon, maar door de Engelsen naar Nijmegen werd gestuurd, had volgens Makowski meer aandacht verdiend. Dat geldt eveneens voor de inzet van de 1e Poolse Pantserdivisie, die in augustus 1944 onder leiding van generaal Maczek vanuit Normandië naar België en Nederland oprukte. Hier waren ze, samen met enkele Canadese divisies, verantwoordelijk voor de bevrijding van de stad Breda. In totaal vochten er ruim 500.000 Polen met de geallieerden mee in West-Europa, maar ook in Noord-Afrika en Italië. 

‘Hier in Deurne was het niet alleen maar kommer en kwel’

Geen heldenontvangst
Na de oorlog volgde echter geen heldenontvangst in eigen land. Sterker nog, het gedemobiliseerde leger kón helemaal niet terug. “Soldaten die dat wel deden, kregen straf van de inmiddels Russische leiding aldaar. Voor de communisten was je een verrader omdat je met de geallieerden had meegedaan. Dus je werd doorgestuurd naar een kamp in Siberië of wat dan ook. Dat wisten die jongens.” Ze bleven daarom in Engeland, Nederland, of trokken naar Amerika. Een deel van onze bevrijders had daarmee geen thuisland om naar terug te keren. “Maar niemand die dat weet. Je moet toevallig in het onderwerp geïnteresseerd zijn, goed zoeken, veel lezen.” Makowski zet zich daarom actief in om de bijdrage van de Polen breder te etaleren. “Vrienden in Den Haag zeggen: Makowski, hou nou eens op over die oorlog. Maar zolang ik het kan, blijf ik dit verhaal vertellen.”

Tags

Gerelateerde nieuwsberichten

Volle zaal Deurne zingt mee DEURNE - Het was weer volle bak op carnavalsmaandag bij Deurne Zingt Mee in een uitverkochte zaal van cultuurcentrum Martien van Doorne in Deurne. Muzikanten van PD the Next traden... 25 februari 2020 - 10:31
Uitslag optocht Zeilberg ZEILBERG - De optocht van De Pottenbakkers in Zeilberg ging op carnavalsmaandag wel door. Ondanks het ietwat duilerige weer hadden de deelnemers er zin in en genoot het publiek vanonder... 25 februari 2020 - 09:54
Sleuteloverdracht in beeld DEURNE - De zeven Deurnese carnavalsprinsen kregen zaterdagmiddag tijdelijk de sleutel van de gemeente Deurne overhandigd uit handen van burgemeester Hilko Mak. Na de sleuteloverdracht barstte het carnavalsfeest officieel los... 24 februari 2020 - 15:25
Naar de Klote in beeld DEURNE - De tweede editie van Naar de Klote in Plein Vijf in Deurne, een activiteit van De PR|Cie met medewerking van De Hosbengels, The Lightstars Revisited en diverse andere... 24 februari 2020 - 11:29
Optochten Deurne en Neerkant afgelast Update: Carnavalsbals als alternatief DEURNE - De optochten van De Peelstrekels en De Ulewappers in Neerkant, die zondagmiddag 23 februari om 13.30 uur zouden beginnen zijn afgelast. De Kei is... 23 februari 2020 - 10:47
Kommer & Kwijl in beeld DEURNE – Carnaval in Deurne werd vrijdagavond 21 februari afgetrapt met Kommer & Kwijl; een activiteiten van de PR|Cie. Negen Deurnese artiestengroepen trokken van kroeg naar kroeg om een kort... 22 februari 2020 - 10:26