De Lieropsedijk was een tijd een onderduikadres.

Zijn onderduikersnaam was Hans van Nijmegen

donderdag 17 oktober 2019 - 13:38|Cees Verhagen

De Tweede Wereldoorlog woedde in de periode 1940-1944 ook in de Peel. Nu, 75 jaar later, staan we stil bij onze bevrijding. Een jaar lang blikken we in deze rubriek terug op de gebeurtenissen van toen. Van algemene verhalen tot persoonlijke herinneringen uit Asten, Someren, Deurne en omgeving. Vandaag aflevering 41: Zijn onderduikersnaam was Hans van Nijmegen.

Nijmegenaar Gerard van der Heijden werd op 11 juni 1924 geboren. Toen Gerard 1 jaar oud was, overleed zijn vader. Het gezin moest zonder hem verder, voor moeder geen makkelijke opgaaf. De kinderen in het gezin werden daardoor snel volwassen. Toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak kreeg Gerard als jongvolwassene ook nog te maken met de bijbehorende ellende en verdriet. In 1943 moest hij in Duitsland gaan werken.

Oorlog voeren is arbeidsintensief. De Duitse vraag naar arbeiders was vele malen groter dan het Nederlandse aanbod van vrijwilligers en werkelozen die aldaar tewerk werden gesteld. Eerst werd geprobeerd de werkelozen met allerlei valse voorwendselen te lokken. Maar de vraag naar arbeidskrachten werd zo groot, dat Seyss-Inquart (de zetbaas van Hitler in Nederland) op 23 februari 1942 de verordening 26/42 uitvaardigde. Iedere Nederlander kon worden verplicht om voor een bepaalde tijd in Duitsland te gaan werken. Dit grootschalige dwangarbeidsproject van de nazi’s werd ook wel de Arbeitseinsatz (=arbeidsinzet) genoemd. Meer dan elf miljoen arbeiders uit bezette gebieden in Europa moesten tijdens de Tweede Wereldoorlog gedwongen aan de slag. De Duitse jonge mannen waren namelijk voor het leger bestemd, en de tekorten die daardoor ontstonden moesten worden opgevangen. Onder hen ook meer dan een half miljoen Nederlanders. 


Een Duits bevel.

In de laatste fase van de oorlog ging de bezetter over tot rigoureuze maatregelen. Voor degenen die niet kwamen opdagen werd gedreigd om gijzelaars te doden. Ook werden straatrazzia’s gehouden. De laatste officiële actie vond plaats in januari 1945, waarbij alle mannen van 17 tot 40 jaar zich moesten melden voor deportatie naar Duitsland. De Nederlandse arbeiders moesten als slaven gaan werken en kwamen in alle uithoeken van Duitsland terecht. Sommigen hadden geluk, maar velen leden honger of werden ziek. Ruim 30.000 van hen kwamen om het leven. Ook Gerard werd verplicht in Duitsland te gaan werken. Hij was net 19 jaar en moest tramrails schoonmaken in de plaats Iserlohn (Westfalen). Dit werk werd normaal gedaan door de gemeentelijke schoonmaakdienst maar werd nu uitbesteed aan ‘slaven’ uit het buitenland. Maar Gerard was het werken al snel beu en vluchtte terug naar Nijmegen. Dit was riskant, wanneer hij gepakt zou worden, zou dat of slechter werk of een kamp betekenen. Hij moest zich regelmatig verschuilen en ‘s nachts reizen. In Nijmegen zocht hij contact met het verzet. Hij moest onderduiken. Een zekere Leo Derks bracht hem vanuit Nijmegen naar een onderduikersadres in Someren. Bij de familie Van Seggelen op de Lieropsedijk, toen beter bekend als op d’n Handwijzer. Bij Driek en Hanne van Seggelen was hij welkom en kon hij zich gedienstig maken door mee te werken op de boerderij. Zij hadden zelf vier zonen en twee dochters: “Zo’n erme jonge kan er nog wel bij.”


Vader en moeder Van Seggelen.

Zoon Jan raakte steeds meer bij het verzet betrokken en werd ‘beroemd’ bij de Duitsers. Want die zochten hem. Tijdens een inval op de boerderij van de familie wist Jan nog net te ontkomen. Ook Gerard wist via de achterdeur te ontsnappen. Wel werd er op hem geschoten maar gelukkig misten de kogels hun doel. Ze maakten nog even jacht op hem, maar konden hem niet vinden. Gerard was in een sloot gesprongen en moest om niet ontdekt te worden met het hoofd onder water. Ademen deed hij via een rietje dat net boven het water uitstak. Dat waren zeer benauwde en angstige momenten. Moeder Van Seggelen bleef volhouden dat zij de jongeman niet kende en dat hij aan de deur was gekomen om wat drinken te vragen. 

Toen het weer rustig was, ging de familie zoeken en ze vonden Gerard verkleumd en nog staand in de sloot. Hij kon niet meer terug naar de Lieropsedijk. Zijn nieuwe onderkomen werd het ‘Van Lille Bos’. In dit bos, eigendom van de gezusters Wijnen (met de bijnaam Van Lille), zaten meer onderduikers. Hier bleef hij ondergedoken tot het einde van de oorlog. Toen in 1944 de vrede aanbrak, betekende dit niet automatisch ook vrede voor Gerard. Hij was geestelijk geknakt en gewond geraakt. Hij keerde terug naar Nijmegen en probeerde zijn werk bij de gemeente weer op te pakken. De traumatische ervaringen bleven echter bovenkomen en na enkele jaren moest hij zijn werkzaamheden stoppen. De donkere wolken moesten nu met geneesmiddelen worden verdreven. Maar de angst, die bleef. Gerard bleef hopen, maar daar bleef het bij. Gesprekken over de oorlog waren taboe.

In Nijmegen heeft hij samen met zijn partner Huub nog 52 jaar lief en leed mogen delen. Op 3 januari 2014 overleed hij op 89-jarige leeftijd. Gerard werd begraven aan de Daalseweg, bij zijn vader en moeder. Gerard is Someren en de familie Van Seggelen altijd trouw gebleven. De contacten met vader en moeder Van Seggelen op de Lieropsedijk en later op de Boerenkamplaan bleven hecht, Gerard was familie geworden. Toen vader en moeder Van Seggelen gestorven waren, werden de bezoeken verlegd naar dochter To van Seggelen en haar man Harrie Swinkels. Ook zij hadden niet het eeuwige leven en de bezoekjes werden wederom verplaatst naar andere familieleden, zoals Sjaan van Seggelen en haar man Peter van Heugten. De tripjes gingen over en weer, de ontmoetingen in Nijmegen waren altijd fijne en hartverwarmende dagen. Verteld door leden van de familie Theo van Heugten en Ad van Seggelen.


De familie Van Seggelen.

Gerelateerde nieuwsberichten

Tim sleept de oorlog nog steeds met zich mee SOMEREN/HEUSDEN – Dodenherdenking deed de herinneringen van Tim Arts maandag opnieuw opleven. De Somerenaar diende twee keer in Afghanistan en zag al op jonge leeftijd de meest verschrikkelijke dingen. Herinneringen... 7 mei 2020 - 11:45
Afval wordt steeds vaker gedumpt REGIO – Afval belandt steeds vaker in de natuur. Het aantal dumpingen in de regio is in de afgelopen maanden stevig toegenomen. Als mogelijke oorzaak wordt onder meer de coronacrisis... 1 mei 2020 - 09:01
Huurprijzen omhoog, maar veel ruimte voor maatwerk REGIO – Woningcorporaties Bergopwaarts en Wocom houden de jaarlijkse huurverhoging in stand. De nieuwe prijzen worden per 1 juli aanstaande doorgevoerd. Maar vanwege de coronacrisis komt er tevens veel ruimte... 24 april 2020 - 09:13
Wie wordt de koning van de quiz? REGIO - Helaas geen Koningsdag dit jaar. Het coronavirus zorgt ervoor dat alle activiteiten zijn afgelast. Om iedereen toch een leuke dag te bezorgen presenteren wij aankomende donderdag in de... 22 april 2020 - 14:28
Kennedymars afgelast SOMEREN - Het kabinet maakte dinsdagavond bekend dat het verbod op evenementen is verlengd tot 1 september. Dit heeft tot gevolg dat de Kennedymars, die dit jaar zou plaatsvinden in... 22 april 2020 - 11:22
Nauwere Peel-samenwerking in strijd tegen ondermijning REGIO – Het Peelland Interventie Team (PIT) hield vorig jaar in totaal 29 actiedagen. Daarbij werden onder meer bedrijventerreinen, woonwagenlocaties en horecagelegenheden op misstanden gecontroleerd . Het PIT is één... 17 april 2020 - 11:30