Mobilisatie - eenheid met Astenaar Driek Verberne in de Maasstelling. (Foto: collectie Frans vd Mortel)

De Peel onder vuur: de strijd bij Sluis 10

woensdag 6 februari 2019 - 14:28|

De Tweede Wereldoorlog woedde in de periode 1940-1944 ook in de Peel. Nu, 75 jaar later, staan we stil bij onze bevrijding. Een jaar lang blikken we in deze rubriek terug op de gebeurtenissen van toen. Van algemene verhalen tot persoonlijke herinneringen uit de omgeving Asten, Someren en Deurne. Vandaag aflevering 5: 11 mei 1940 - de strijd bij Sluis 10.

In mei 1940 voert kapitein J. de Vries het bevel over een batterij 6-Veld (kanonnen). Met zijn eenheid bemant hij de Peel-Raamstellingspost Helenaveen totdat ook die in de nacht van 10-11 mei moet terugtrekken naar de Zuid-Willemsvaart Daar raakt hij diezelfde dag nog verwikkeld in de strijd bij Sluis 10. Amper drie weken na die chaotische dag vol onzekerheid legt hij nog vol emotie zijn ervaringen vast. Dit verhaal leunt zwaar op zijn toen opgetekende verslag.

Tegen het ochtendgloren wordt Sluis 10 bereikt, alwaar we stellingen moeten betrekken en wat voor stellingen! Geen boom of struik als dekking. Een recht kanaal met een rechte weg op de dijk erlangs, erachter laagland en moeras. Alles open en bloot vanuit de lucht te zien. Kortom een “vermoord”-stelling. Nergens kazematten, nergens een aarden stelling. Een schande voor een land, dat reeds acht maanden gemobiliseerd is.

Hoe de infanterie verdeeld is, weet ik niet. De stelling wordt onderbroken door een recht tegenover de sluis gelegen café met sluiswachterswoning. Rechts van die woningen laat ik een 6-Veld kanon en een stuk pantserafweergeschut opstellen met een vrij schootsveld op de weg van Sluis 10 naar Asten en enkele huizencomplexen in het voorterrein.

In de ochtend signaleren we in het voorterrein vijf vijandelijke verkenners. We schieten, waarop zij hun biezen pakken. In de omgeving fietsen herhaaldelijk boeren, maar achteraf blijken dat verklede Duitse soldaten die daar mortieren opstellen.

We krijgen opdracht ons op een eventuele terugtocht voor te  bereiden. We moeten al onze munitie zo  opstellen, dat we die meteen mee kunnen nemen.

Ik ben in het rechter stellinggedeelte als de vijand plotseling met zware mitrailleurs begint te schieten. Haastig vlucht ik de sluiswachterswoning in. Daar haal ik de lichte mitrailleur achter het bovenlicht weg… een te gemakkelijk doelwit.

Tekst gaat verder onder de afbeelding


De bebouwing bij Sluis 10 is in 80 jaar niet wezenlijk veranderd, links het café in de stelling.

Even later… onderweg naar Lierop ontploft vlakbij een projectiel… 10 meter van mij vandaan gaapt een groot gat, dat wel van een mortiergranaat moet zijn! Wij worden dus door vijandelijke mortieren onder vuur genomen! In het linker gedeelte van de stelling blijkt het gevecht in volle gang. Bij tientallen fluiten ons de kogels om de oren, achter ons slaan mortiergranaten in. Dan komt er bericht, dat de vijand op de linkerflank het kanaal over is, hij kan ons dus ook van linksachter belagen.

Een Duits vliegtuig vliegt zo’n 30 tot 50 meter boven de stelling, z’n mitrailleurs braken aan één stuk door patronen uit. Hierdoor zinkt het moreel van de troep. Dat toestel wordt onder vuur genomen, maar blijft toch steeds terugkomen. De kogels ploffen een meter van ons in het zand, niemand wordt geraakt. Waarom vliegt dat toestel steeds recht boven de dijk? Wat verder terug en we waren als ratten weggeschoten. Dan hadden we het niet overleefd. Ik heb de indruk – en velen met mij – dat de vijand ons wil sparen, waarom weet ik niet.

Op een gegeven moment komt vanaf Sluis 11 een vrachtauto aanrijden. Uit Meijel teruggetrokken soldaten in de laadbak vertellen ons, dat de Duitsers de weg Someren-Heeze al over zijn. We kunnen nu dus ook van rechtsachter aangevallen worden. Hopelijk worden we niet omsingeld. Achteraf zal blijken, dat onze rechterflank op dat moment al beschoten wordt.

Onder luid gejuich gaan de boerderijen, waarin de vijand zich verschanst houdt, in vlammen op. Er sneuvelen zeker twee volle wagens Duitsers. In de dorpen is dit het onderwerp van gesprek.

Wij danken dit succes aan onze kanonnen, aan luitenant De Zeeuw met zijn zware mitrailleur op een aak en aan die dappere soldaat Suurewaardt. Zij blijven maar schieten, al liggen ze zelf onder vuur.

Tekst gaat verder onder de afbeeldingen


Rond 1955 zag de zaak van Hagelaar aan de Astense kant van Sluis 10 er zo uit. (Foto: collectie Ton van Hoek)


Hetzelfde huis in 2019. Luitenant De Zeeuw schoot in 1940 van een aak die hier vlakbij lag.

De compagniecommandant is na het stoppen van de beschietingen nergens te vinden. Kapitein de Vries informeert daarom de bataljonscommandant over de dreigende insluiting. Die besluit terug te trekken maar wel in goede orde en met rugdekking. De Vries vervolgens: Dit terugtrekken verloopt uiteraard enigszins paniekerig, wat wel te begrijpen is in dit open terrein.

De compagniecommandant kan natuurlijk ook gesneuveld zijn, daarom wijzen enkele onderofficieren De Vries aan als waarnemend commandant. Hij instrueert hen hoe terug te trekken en wil daarna eerst bij de stelling zijn fiets op gaan halen. Daar wordt dan nog geschoten. De Vries: Deze mensen wil ik waarschuwen. Kennelijk heeft het bevel tot terugtrekken hen niet bereikt. Plotseling slaan zowel vóór als rechts van me mortiergranaten in. Ik val in een greppel en blijf liggen. Als het schieten afgelopen is en ik weer enigszins tot mezelf gekomen ben, hoor ik het geratel van mitrailleurkarren. Ook hoor ik Duitse bevelen schreeuwen. Ik heb de indruk, dat de vijand de sluis over trekt. Het is ongeveer half acht en ik besluit stil te blijven liggen tot het donker is. Als de Duitsers mij zien, ben ik verloren. Onder dekking van de duisternis zal ik dan straks weer bij mijn troep aan proberen te sluiten.

Een stoet trekt intussen naar Lierop.  

Tekst gaat verder onder de afbeelding


Op den Dijk, hier gezien vanaf Sluis 10, gingen in 1940 enkele boerderijen in vlammen op.

Duitsers dringen binnen
Cor Raaijmakers wordt in 1933 op Den Boomen geboren, hij zal er zijn hele leven blijven wonen. De Duitse inval herinnert hij zich nog goed, ook al is hij dan pas zeven. Met zijn jongste broer en zus is hij al naar bed als enkele Duitsers hun huis binnendringen. Ze dwingen zijn ouders en zijn vijf oudere broers en zussen mee te gaan. Cor zegt: “Ik hoor bij wijze van spreken onze Harrie, mijn oudste broer, nog protesteren. Een Duitser slaat hem met de kolf van zijn geweer op z’n schouder, terwijl hij ‘Ook eruit!’ schreeuwt. Ik zie het allemaal nog voor me. En ook hoe mijn familieleden daarna vóór die Duitsers uit naar Lierop lopen!”

Cor gaat verder: “Mijn jongste broer, mijn zusje en ik lopen door een droge sloot naar onze buurman, daar wachten wij af. Vlak voor de bebouwde kom moet het hele spul stoppen. Met het geweer in de aanslag stellen die Duitsers zich in een kring rond mijn familie op en ons moeder – dat heeft ze achteraf vaak verteld – zegt tegen haar kinderen: ‘Nou bid maar een acte van berouw!’ Zij denkt: ‘Het kan ieder moment afgelopen zijn!’ Er wordt wat gesmoezeld tussen de leiders, de soldaten springen in het gelid en onze vader en ons moeder mogen met hun kinderen weer naar huis. Ik raak er maar niet over uit gefilosofeerd, wat daar de opzet van is? Maar ik denk gewoon intimidatie. Waarschijnlijk  willen ze zo de tegenstand van de Hollanders breken. Ik vergeet het nooit!”

Halsoverkop trekken de Hollandse militairen terug, dat herinnert Cor zich ook nog. “Ze laten alles  achter. Hier tegenover op de slootkant blijven enkele kisten vol nieuw paardentuig liggen. Wij kunnen dat goed gebruiken. Maar daar blijf je af, dat is van het leger. Een uur daarna nemen de Duitsers alles mee!”

Tekst gaat verder onder de afbeelding


Cor Raaijmakers woont al zijn hele leven in het gehucht Den Boomen in Lierop.

Misschien is het imponerende optreden van die Duitsers tegenover de familie Raaijmakers nog wel aan de gang, als kapitein De Vries ‘m smeert onder dekking van de duisternis. Nu eens kruipend, dan weer springend maar steeds zoveel mogelijk in dekking, probeert hij onder Lierop langs ongezien weg te komen. Toch moeten de vijandelijke militairen bij de sluiswachterswoning iets gemerkt hebben, want ze speuren met een schijnwerper de omgeving af. De Vries springt … hij staat opeens tot zijn middel in het water … trekt zijn hoofd in … en ziet die blauwe lichtbundel over zich heen flitsen. Ze zien hem niet. Uitgeput, doornat en steenkoud – zijn jas zit nog altijd op zijn fiets bij de stelling … als ie niet al lang in Duitse handen is – kruipt en sluipt hij verder.

Rondom ziet hij iets als oranje ballonnen in de lucht. Aan beide kanten gesprekken in het Duits, die hij niet verstaat. Uitgeput valt hij in een roggeveld in slaap. Als hij vijf uur later wakker wordt, schijnt de zon in zijn gezicht. Zijn hart bonst in zijn keel als hij bij een boerderij aanklopt. Hij krijgt er melk maar wacht niet op het hem aangeboden eten, hij wil naar zijn troep. De boer wijst hem de weg. Wat verder op zijn zwerftocht over de Strabrechtse Heide stuit hij op een stel militairen … Nederlanders gelukkig! Eén van hen, een korporaal van de militaire politie, vertelt hem dat Heeze al sinds gisterenmiddag drie uur bezet is.

De Duitsers hebben Heeze tijdens die schermutselingen bij de sluis … gisteravond tussen 18.00-19.00 uur … dus al in handen. En dan … later die avond … zoiets vreemds … die oranje ballonnen aan de westelijke hemel …  

Geleidelijk aan krijgt kapitein De Vries grip op de situatie. Een pijnlijk gebeuren … het ontregelt hem …   

Hij weet de vesting Holland te bereiken en meldt zich dan … als krijgsgevangene.

Tags

Gerelateerde nieuwsberichten

Opnieuw lange file op A67 REGIO - De derde dag van de week betekent de derde ochtendfile op de A67. Na een ongeval staat het vast tussen Someren en Knooppunt Leenderheide. Na een ongeval zijn... 21 augustus 2019 - 09:23
In beeld: Truckshow Liessel LIESSEL - Op het terrein aan de Hazeldonkseweg in Liessel werd dit weekend de jaarlijkse Truckshow gehouden. Fotograaf Hein van Bakel maakte onderstaande foto's. 19 augustus 2019 - 15:26
File na ongeval op A67 REGIO - Momenteel staat er een lange file op de A67 na een ongeval eerder tussen Someren en Geldrop. Het ongeval vond maandagochtend rond 7.30 uur plaats. Als gevolg daarvan... 19 augustus 2019 - 08:04
‘Volk’ over de vloer Bij Graard en Dina Geboers (mijn grootouders) zal eerder ook wel geregeld ‘volk’ over de vloer zijn gekomen. Maar de notities in het oorlogsdagboek van Jan Been – een Haagse... 16 augustus 2019 - 11:06
In de voetsporen van vluchtende Peelbewoners NEERKANT/HEUSDEN – Toen de geallieerden zich in 1944 opmaakten voor de bevrijding van de Peel, zochten veel Peelbewoners naar een veilig onderkomen. Vanuit Neerkant en Meijel ging het daarom in... 16 augustus 2019 - 10:53
Truckerswalhalla in Liessel LIESSEL - Op het terrein aan de Hazeldonkseweg in Liessel wordt dit weekend de jaarlijkse Truckshow gehouden. Deze keer met nog meer vrachtwagens en een uitgebreider muzikaal programma. Met op... 15 augustus 2019 - 11:06