Piet van Houts en Petronella van Deursen.

Piet Meeuws vertelt

woensdag 31 juli 2019 - 13:55|Cees Verhagen

De Tweede Wereldoorlog woedde in de periode 1940-1944 ook in de Peel. Nu, 75 jaar later, staan we stil bij onze bevrijding. Een jaar lang blikken we in deze rubriek terug op de gebeurtenissen van toen. Van algemene verhalen tot persoonlijke herinneringen uit Asten, Someren, Deurne en omgeving. Vandaag aflevering 29: Piet Meeuws vertelt.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de aanvoer van tarwe, die meestal uit het buitenland kwam, problematisch. Er kwam rantsoenering en de regering stelde de prijs van tarwemeel vast. Omdat er zoveel schaarste was, en alles 'op de bon' moest, ontstond er een zwarte markt. De producten werden stiekem en tegen hoge prijzen verkocht. Er kwam een crisiscontroledienst, die zeer actief op zwarte handel controleerde.

Er was een tekort aan alles, molenaars mochten alleen het geregistreerde graan malen. Veel boeren wisten de controle te omzeilen en brachten ‘zwart graan’ naar de molen, dat clandestien gemalen werd. Om de onderduikers te voeden had de illegaliteit bonnen nodig, of men moest op de zwarte markt aan voedsel komen. Graan dat niet bij het voedselbureau was aangemeld werd illegaal gemalen en hierna door onder andere bakker Van der Weerden in Someren tot brood gebakken.

Omdat de molen bijna overal goed zichtbaar was, werd de stand van de wieken gebruikt om de illegaliteit te waarschuwen voor bijvoorbeeld een controle. De molen werd niet als uitkijkpost ingezet omdat er geen vluchtweg was als men boven in de kap zat, en men was bang voor vernieling als de activiteiten werden ontdekt. De knecht stond vaak ‘naar het weer’ te kijken om tijdig alarm te kunnen slaan.

Tekst gaat verder onder de afbeelding


De bergmolen van Van Houts in 1935.

Piet Meeuws (1928), 15 jaar oud, bracht tijdens de Tweede Wereldoorlog, meestal als het donker was, samen met zijn broer Leo een zakje clandestien graan (rogge) naar de molen in de Kerkstraat. Dat haalden ze bij oom Frans in de Zandstraat. Zelf had de vader van Piet bij zijn woning in de Dorpstraat ook wel wat grond, maar die bracht te weinig op voor een gezin met zes kinderen. Molenaar Piet van Houts was op de hoogte van de komst van de twee jongens. Meestal ging dat zonder problemen: ze zetten het zakje op een afgesproken plek en kwamen dan een paar uur later het gemalen graan weer ophalen.

Een keer ging het bijna fout. Een van de twee ging altijd voorop met een zak gevuld met wortelen, die niet onder de distributie vielen. Degene die achter fietste, met het zakje illegaal graan, hield de afstand zo groot dat hij nog net het achterlicht van zijn voorganger kon zien. Wanneer de volger geen achterlicht meer zag, wist hij dat de degene die voorop fietste was gestopt en misschien voor controle was aangehouden. De volger moest dan de zak met rogge zo snel mogelijk ergens dumpen.

Deze avond reed Leo voor en hij werd gecontroleerd. Piet zag plots geen achterlicht meer en smeet de zak rogge snel in de struiken langs de weg. Toen het rustig was, gingen ze in het pikkedonker de zak met rogge zoeken. Het duurde tot spertijd voordat ze hem hadden teruggevonden. Ze hebben het graan alsnog naar de molen gebracht.

Tekst gaat verder onder de afbeelding


Piet Meeuws.

Geluk gehad
De stenen beltmolen in de Kerkstraat diende, toen Someren net bevrijd was, als schuilplaats voor ongeveer veertig man uit de omgeving. Vanuit de richting Asten werd Someren nog steeds beschoten en de belt (berg) van de molen was voor direct vuur zeer veilig. De belt en de muren van anderhalve meter dik konden lichte beschietingen wel tegenhouden. O wee, wanneer er artillerievuur op de molen zou zijn gericht, dan was de ramp niet te overzien geweest. Want veel molens werden, omdat zij een ideale uitkijkpost waren, door de vijand onder vuur genomen. De vele exemplaren in de omgeving van Someren moesten na de oorlog eigenlijk vanwege schade worden afgebroken. Gelukkig is dat niet gebeurd.

Bij een van de beschietingen door de Duitsers in 1944 vanuit Asten, schuilden mensen uit de buurt in de molen in de Kerkstraat. ‘Grutje’ van de familie Meeuws kon niet lopen en werd daarom door enkele stevige mannen in een rieten stoel naar de molen gedragen. Maar een van de inslagen was zo dichtbij dat iedereen zich op de grond liet vallen. Grootmoeder bleef dominant in haar rieten stoel zitten, ze keek rond alsof ze onkwetsbaar was. In die periode zaten ze lange tijd in de molen. Piet en broer Leo moesten dan weleens vlug naar huis om eten (weckpotten) uit de kelder te halen en om de kippen te voeren. Vervolgens weer vlug terug en dan maar hopen dat de Duitsers niet begonnen te schieten.

Het liep allemaal goed af.

In de oorlog kregen de boeren benzinebonnen om te dorsen. Maar enkele van hen hadden een manege en lieten de paarden de dorsmachine aandrijven. De gespaarde benzine werd gebruikt om een kleine maalstoel aan te drijven, om zo illegaal graan te malen.

Tekst gaat verder onder de afbeelding


'Grutje', de oma van Piet Meeuws.

Het Duitse vliegtuig
Piet zat tussen 1941 en 1943 met enkele anderen uit Someren op de Textielschool in Eindhoven. Samen met Janus Vereijken, de broers Jan en Tjeu Vossen en Gerrit Meeuws fietste hij elke dag naar school. In 1943, op weg naar Heeze, kwamen ze bij het ven ‘het Platvoetje’ op de grens tussen Heeze en Leende. Ze werden door Duitse soldaten tegengehouden, ze mochten niet verder. In het ven rechts van hen zagen ze een Duits vliegtuig liggen. Ze konden niet zien of het was neergeschoten of een noodlading had gemaakt.

Die middag passeerden ze de plek wederom en zagen ze dat het Duitse kruis op het vliegtuig was verdwenen. Het had plaatsgemaakt voor Engelse tekens. Ze mochten natuurlijk niet gaan kijken, want het werd nog steeds door militairen bewaakt. Waarschijnlijk ging het om de volgende crash: op 10 oktober 1943 stortte rond 4.00 uur een Messerschmitt Bf 109G-6 neer, neergehaald door vijandelijk vuur. Het vliegtuig werd grotendeels verwoest.

Piet tot slot: “Soms moest ik van mijn ouders een enveloppe onder in mijn broodtrommel doen en die afgeven in de Van Dongenstraat in Eindhoven. De enveloppe kwam van kapelaan Geboers en ik denk dat er voedselbonnen in zaten, die werden gebruikt door het verzet. De broodtrommel moest ik sowieso ‘bewaken’, want de leerlingen uit de stad hadden door grote voedselschaarste altijd honger. Wanneer we thuis voedselbonnen over hadden, mocht ik soms enkele bonnen aan mijn medestudenten geven. Het werd wel op mijn hart gedrukt, ze nooit aan een van de leraren te geven. Want dat leek dan op omkoping!”

Tags

Gerelateerde nieuwsberichten

Strooptocht langs voetbalkantines in regio REGIO - Criminelen hebben het gemunt op de accommodaties van voetbalverenigingen in de regio. Zo werd er afgelopen week ingebroken bij SV Ondo in Heusden, SSE in Someren-Eind en SPV... 20 november 2019 - 09:12
Advertorial - Shine Kapper sluit aan bij Mijnkapper.today DEURNE - De in de Kerkstraat gevestigde kapsalon Shine heeft zich aangesloten bij de organisatie Mijnkapper.today. Onderdeel uitmaken van dit regionale samenwerkingsverband brengt belangrijke voordelen. Zo kunnen bij ziekte of... 19 november 2019 - 09:41
Grote storing straatverlichting Heiakker DEURNE - Er is een flinke storing in de straatverlichting in de wijk Heiakker in Deurne. Het probleem zit in de ondergrondse kabels. Netbeheerder Enexis gaat vandaag aan de slag... 19 november 2019 - 09:33
In beeld: Sinterklaasintocht Deurne DEURNE - Sinterklaas en zijn pieten brachten gistermiddag een bezoek aan Deurne. Vanaf het Dinghuis aan het Haageind vertrok hij omstreeks 13.30 uur onder begeleiding van de Koninklijke Harmonie Deurne... 18 november 2019 - 14:28
Inwoners staan achter de boeren DEURNE – Een lange stoet van trekkers op de snelweg. In de afgelopen weken was het regelmatig te zien. Boeren protesteerden op het Malieveld in Den Haag, maar ook bij... 15 november 2019 - 11:23
Politieauto vernield in Deurne DEURNE – In het centrum van Deurne is woensdagavond een politieauto met vuurwerk vernield. De auto stond rond 21.00 uur geparkeerd op de Oude Martinetstraat aan de zijkant van het... 14 november 2019 - 09:58